قالب وردپرس درنا توس
خانه / شعرها / بیست‌ودو هایکو | آلن گینزبرگ

بیست‌ودو هایکو | آلن گینزبرگ


■ گذشته از تجربه‌های شخصی ذن بویسم، گینزبرگ از تکنیک‌های هایکو در شعر استفاده فراوانی برده است. چیزی  که خود آن را “شوک مردمک چشم” می‌نامد. چیزی که باعث می‌شود، به هنگام خواندن شعر نگاه خواننده را “بگیرد” و مکث کند. دو تصویر متضادی که در هایکوهای ژاپنی دیده می‌شود، معمولاً یکی نرم و دیگری سخت، یکی سرد و دیگری گرم، یکی سیاه و دیگری سفید. نمونه‌ی چنین تصویر سازی هایی در اشعار او فراوان به چشم می‌خورد. مثالی که خود گینزبرگ ذکر می‌کند، «جعبه موسیقی هیدروژنی» در شعر زوزه است. مشابه این تأثیر را گینزبرگ در نقاشی‌های سزان و به ویژه کنتراست رنگ‌ها در آثار او یافته بود.


هایکوی مرگ
:

یک هفته پیش از مرگش، گینزبرگ به سنت دیرینه‌ی هایکوسرایان و استادان ذن آخرین شعر/هایکوی خویش یا “هایکوی مرگ” خویش را چنین سرود:

برای دیدن تهی بیکران پهناور

از پنجره ببین

آسمان آبی را

 

هایکوهای ساخته شده در حیات‌پشتی خانه شماره ۱۶۲۴ خیابان میلویا، برکلی. ۱۹۵۵. به هنگام خواندن کتاب چهار جلدی آر. چ. بلیتس «هایکو»:

 

 

خواندن هایکو

غمگین ام

در آرزوی گمنامی

ماه بر فراز سقف

کرم‌ها در باغ

این خانه را اجاره می‌کنم.

یه کیر شق تو نیویورک

یه پسربچه

تو سانفرانسیسکو

چایی‌ام را می‌نوشم

بدون شکر

فرقی نمی‌کند.

مگسی را له کردم

و پشیمانم

چرا چنین کردم؟

هایکوی زمستانی

نام گل‌ها را

ندانستم ــ حالا

باغچه‌ام از دست رفته است.

در طبقه‌ی پانزدهم

سگی استخوان می‌جود

جیغ تاکسی‌ها

سالی دیگر

گذشته است-جهان

فرقی نمی‌کند

در ایوان

توی شلوارک‌های من،

اتوموبیل در باران برق می زند

دیوانه

از سینما بیرون می‌آید

خیابان در وقت ناهار.

شهرهای پسران

در گورهایشان است،

و در این شهر…

به پهلو آرمیده‌ام

در تهی:

نفسی در بینی‌ام.

تراشیدن ریش را تمام می‌کنم

اما چشمهایی که نگاهم می‌کنند

در آینه مانده‌اند.

گنجشک

وارونه می‌ریند

–آه! مغزم و تخم‌ها!

اولین چیزی که جستجو کردم

در باغچه‌ی قدیمی‌ام

درخت گیلاس بود

سر مایایی

بر تخته پاره‌ی آب آورده‌ی پاسیفیک

ــ روزی در نیویورک زندگی خواهم کرد

میز تحریر کهنه‌ام:

اولین چیزی که جستجو کردم

در خانه‌ام.

دفترخاطرات کهنه‌ام:

اولین چیزی که یافتم

بر میز تحریر قدیمی‌ام.

روح مادرم:

اولین چیزی که یافتم

در اتاق نشیمن.

از سر شانه‌هایم نگاه می‌کنم

پشت سرم پوشیده بود

از شکوفه‌های گیلاس

قورباغه‌ای بر روی

ظرف شیه ای در داروخانه

باران تابستان بر پیاده روهای خاکستری

(پس از شیکی۱)



۱. Shiki ماسااوکا شیکی (۱۸۶۷-۱۹۰۲) شاعر و منتقد بزرگ ژاپنی عصر میجی. از مدافعان سرسخت مدرنیسم شعر ژاپنی و به ویژه هایکو بود.

درباره‌ی حسین مکی‌زاده

حسین مکی‌زاده
حسین مکی زاده تفتی. مترجم آثار تد هیوز، هرولد نورس، فرانسیس پونژ، آلن گینزبرگ، دیگر شاعران نسل بیت و .... که هیچ کدام از آثارش اجازه‌ی چاپ نیافته است. او شاعر و مترجمی کهنه‌کار است که سال‌ها در زمینه‌ی شعر جهان مشغول به تحقیق و ترجمه بوده است.

یک دیدگاه

  1. هوکو hokko شعر روانه ای و یا هایکو haiku شعر نمایشی ( نمایشی مناسب نیز نامیده می شود.)
    هایکو شامل ٣ مصرع است که در اولی پنج در دومی هفت و در سومی پنج هجا دیده می شود . (هایکوها از ۱۷ مورا (Mora) تشکیل شده‌اند )
    اما از لحاظ زبان‌شناسی، هجا و مورا دو مفهوم متفاوت هستند و یک واکه بلند می‌تواند از دو مورا تشکیل شود. وزن شعر هایکو بر پایه شمارش موراها تعیین می‌شود.[۲] به طور معمول هایکوها دارای کی‌گُو (kigo) یافصل‌واژه‌ها و کیره‌جی (kireji) یا برش‌واژه‌ها هستند.
    نماد در شعر هایکو بسیار بکار رفته است و معنای پنهان شعر گرچه با زبان ساده بیان می شود .غالبا نامحسوس است .هایکو باید چندین بار خوانده شود و با هر بار خواندن تعبیری دیگرگونه بدست آید . واژگان ژاپنی با یکی از مصوّت های کوتاه ( َ ) – ( ُ ) – ( ِ ) و ( ای ) یا حرف صامت (ن) ختم می شود و بعضی مصرع ها بطور قطع – صدا واژه ای بیش نیستند . از اینرو بیهوده است خواننده در هایکو بدنبال مشخصات شعرهای ایرانی باشد مانند وزن و قافیه .
    به قول شاملو هدف هایکو زیبایی نیست بلکه به سادگیِ تمام به ما چیزی را نشان می دهد که خود همیشه می دانسته ایم ، بی اینکه بدانیم که می دانیم و مارا بدین حقیقت آشنا می کند که تا زندگی می کنیم شاعریم.
    هایکو فارسی به پیشنهاد بهنام علامی; تکواره ای نامیده شده است .
    تکواره ای : واران در زبان کردی همان باران است
    کاربرد واره در ترکیب تکواره پیشوند نیست بلکه به معنای بارش با عنایت به واژه واران می باشد – تک در ترکیب به معنای همیشگی یک می باشد.
    تک بیت های شعر کلاسیک به تنهایی و فقط برخی از شاعران را با ترکیب فوق یعنی ( تکواره ) اصلاح جایزی به شمارمی آید که ریتم دارد و بر این مبنا می توان هایکو را به پارسی ;تکواره ای نامید .
    در ;تکواره ای; قواعد شعر ژاپنی از بین می رود حتا ممکن است در چندین مصرع منظور ما بیان شود اما از نظر مفهوم و نمایشی همان است .
    منبع : ویکی پدیا

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *