قالب وردپرس درنا توس
خانه / شعرها / گفتگو در میـانِ راه (بر اساس قطعه‌ای از لورکا)

گفتگو در میـانِ راه (بر اساس قطعه‌ای از لورکا)


یک صدا: ــ تلخ
خرزَهره‏هاى حیاطم
خرزَهره‏هاى حیاطِ خونه‏م .
تلخ
مغزِ بادوم
مغز بادومِ تلخ.
 

دو سوارِ جوان با کلاه‏هاىِ لبه‏ پهن در جاده ‏مى‏گذرند. مسافر بودن‏شان از لباس و بار و بندیل‏شان آشکار است .
 
اولى:ــ حسابى‏ داره ‏دیرمون ‏می‏شه.
دومى:ــ دیگه پاک شب‏ شد.
اولى:ــ راستى، هى یادم ‏می‌ره بپرسم: این یارو کیه ؟
دومى:ــ اینى‏ که از دمبال‏مون میاد ؟
اولى صدا مى‏زند. انگار براىِ ‏امتحان :ــ گایاردو !
دومى بلندتر. با اطمینانِ ‏بیش‌تر :ــ گایاردو، آهاى گایاردو !
گایاردو از دور :ــ دارم میام.
 
سکوت.
 
اولى:ــ چه زیتون‏زارِ پُر و پیمونى !
دومى:ــ آره، محشره.
 
سکوتِ ‏طولانى.
 
اولى:ــ من مسافرتِ شبونه‏رو خوش‏ ندارم.
دومى:ــ مثِ من.
اولى:ــ شب واسه کَپیدَنه.
دومى:ــ گفتى!
 
قورباغه‏ها و جیرجیرک‏هاىِ تابستانِ اندلس.
گایاردو دست‏هایش ‏را زیرِ کمربند فرو بُرده، ‏تفریح‏کنان راه طى‏ مى‏کند.
 
گایاردو مى‏خوانَد:ــ آى، آى‏آى !
از مرگ چیزى پرسیدم.
آى، آى‏آى!
 
صداى ‏سوارِ اولى از خیلى‏ دور :ــ گایاردو !
صداىِ ‏سوارِ دومى از همان ‏فاصله :ــ گایاردو، آهـاى !
 
سکوت.
 
گایاردو در جاده ‏تنهاست. چشم‏هاىِ ‏درشتِ ‏سبزش‏ را تنگ ‏مى‌کند و بالِ‏ِ فراخِ ‏بالاپوشش ‏را به ‏خودش‏ مى‏پیچد. کوه‏هاىِ بلندى‏ اطراف‌اش‏ را فراگرفته. ساعتِ ‏بزرگ‏ِ نقره‏اش در هر قدم به‏ طرزِ مبهمى ‏در جیبش‏ صدا مى‏کند. سوارى به ‏او مى‏رسد و پا به ‏پایش به‏ راه مى‏افتد.
 
سوار:ــ خسته‏نباشى !
گایاردو:ــ در اَمونِ خدا !
سوار:ــ شمام میرى غرناطه ؟
گایاردو:ــ منم راهى‏ىِ غرناطه‏م، آره .
 
توجهِ ‏زیادى به ‏سوار نمى‏کُند.
 
سوار:ــ پس هردومون یه ‏مقصد داریم.
گایاردو بى‏ هیچ توجهِ ‏خاصى:ــ اوهوم.
سوار:ــ مى‏خواى ترکِ من سوار شى ؟
گایاردو:ــ هنوز که پاهام باکى‏شون نیس.
 
آشکارا براى ادامه‏ى ‏گفت‏ و گو پىِ حرفى ‏مى‏گردد.
 
سوار:ــ من … من‏ از مالاگا میام .
گایاردو:ــ خب …
سوار:ــ خودم ‏نه ، اما برادرام  اون‏جا زنده‏گى ‏مى‏کُنن.
گایاردو براى‏ این‏که ‏چیزى‏ گفته ‏باشد:ــ چن‏ تایى‏ هسن ؟
 
گلى‏ را که‏ مى‏چیند با رضاىِِ خاطر بو مى‏کُند.
 
سوار:ــ سه ‏تا…  تو معامله‏ىِ  ‏کارد و خنجر و این ‏حرفان. خب‏ دیگه، نون‏شون باید از یه ‏راهى دربیاد دیگه.
گایاردو:ــ حلال‏شون !
سوار:ــ کارداىِ ‏طلا  و کارداىِ  ‏نقره ها… تو این ‏مایه‏ها …
گایاردو:ــ کارد  که ‏بود دیگه چه ‏فرق ‏مى‏کنه ؟ هر چى ‏شد باشه …
سوار:ــ نه … زمین تا آسمون …
گایاردو:ــ آره ‏بابا ، زردش  گرون‏تره.
سوار:ــ کاردِ طلا  یه ‏راس فرو مى‏ره  تو قلب، کاردِ نقره  گََردَنو عینِ ساقه‏ى ‏علف مى‏بُره.
گایاردو:ــ عینِ ساقه‏ى علف ! … واسه بریدنِ نون که … به ‏کار نمیرن ؟
سوار:ــ نونو با دست تیکه ‏مى‏کنن.
گایاردو:ــ اوو !… آره . با دست …  تاییدِ ریشخندآمیز: با دست …
 
اسب ‏شیطنت ‏مى‏کند.
 
سوار:ــ آروم حیوون !
گایاردو:ــ با خودش: به ‏اسبشه … به ‏سوار: ناراحتى‏ش واسه ‏خاطرِ شبه  ‏که بد قلقى مى‏کنه.
جاده‏ى  ‏پُرموج، سایه‏ى ‏اسب‏ را پیچ ‏و تاب مى‏دهد.
 
سوار:ــ ببینم : یک کارد مى‏خواى ؟
گایاردو:ــ نه.
سوار:ــ منظورم همین ‏جوریه … پیشکشى.
گایاردو:ــ نه. اصلن … هیچ جورش …
سوار:ــ همیشه واسه‏ت پانمیده ها.
گایاردو:ــ خب. اون‏ که ‏بعله.
سوار:ــ کارداى‏ِ دیگه به ‏لعنتِ ‏خدام ‏نمى‏ارزَن. کارداىِ ‏دیگه سُستن و از خون وحشت شون وَر مى‏داره. کاردایى که ‏ما میرفوشیم سردن. حالیته؟ فرومیرن گرم‏ترین ‏جا رو پیدا مى‏کُنن و همون‏جا، جاخوش‏ مى‏کُنن .
 
گایاردو خاموش ‏مى‏مانَد. دست‏ِِِِ راستش ‏که ‏انگار کارد طلایى ‏تو مشت‏اش ‏گرفته یخ ‏مى‏کند.
 
سوار:ــ مى‏بینى چه‏ کاردِ خوشگلیه ؟
گایاردو:ــ خیلى گِرونه ؟
سوار:ــ تو که مفت‏شم نمى‏خواسى.
 
کاردِ  طلایى نشان‏ مى‏دهد  که ‏نوکش مثلِ ‏شعله مى‏درخشد.
 
گایاردو:ــ حالام نگفتم مى‏خوام.
سوار:ــ بیا تَرکِ ‏من سوار شو آمیگو!
گایاردو:ــ هنو مونده نیسم.
 
اسب از چیزى متوحش‏ مى‏شود.
 
سوار در حالِ کشیدنِ افسار :ــ گیرِ چه ‏جونِوَرى افتادیم ها !
گایاردو:ــ واسه ‏خاطر تاریکیه.
 
سکوت.
 
سوار:ــ برات ‏گفتم سه ‏تا برادرام تو مالاگا هسن؟ اون‏جا بازارِ کارد خیلى‏خیلى داغه. کلیساىِ ‏اعظمم دوهزار تا شو خریده واسه ‏زینتِ محراباش ‏وعوضِ ناقوس. از کشتى‏هام کلى‏ها پیش‏خرید مى‏کنن، یا ماهی‌گیرایى ‏که خاکى‏ترن.. تو تاریکى‏ى ‏شب قیافه‏هاشون از برقِ تیغه‏هاىِ ‏بلند و باریکِ ‏کارد روشن ‏میشه .
 
گایاردو:ــ اوم‏م، محشره !
سوار:ــ کى مى‏تونه بگه نیس ؟
 
شب‏ مثلِ شرابِ ‏صدساله، غلیظ مى‏شود.
 
مارِ عظیمِ جنوب، تو صبحِ کاذب چشم ‏وامى‏کند و خفته‏گان تو وجودشان‏ میلِ مقاومت‏ناپذیرى‏ احساس‏ مى‏کنند که ‏به ‏افسونِ فساد دوردستِ ‏معطر، خودشونو از مهتابى‏ها پرتاب ‏کنند.
 
گایاردو:ــ راهو گم ‏نکرده‏یم ؟
سوار اسبش‏ را نگه ‏مى‏دارد :ــ مظنه چرا !
گایاردو:ــ سرمون گرمِ صحبت ‏بود حالى‏مون نشد.
سوار:ــ اون روشنى مالِ غرناطه نیس ؟
گایاردو:ــ نمى‏دونم.
سوار:ــ دنیا بدجور دَرَندَشته.
گایاردو:ــ دَرَندَشت ‏و، حسابى خالى .
سوار:ــ گفتى !
گایاردو:ــ عجب ناامید شده‏م  ! آى، آى‏آى !
سوار:ــ اون‏جا که ‏بِرسى چى‏کار مى‏کنى ؟
گایاردو:ــ یعنى منظورت کاریه ‏که ‏مى‏کنم ؟
سوار:ــ اگه موندى‏ هم  واسه ‏چى‏ مى‏مونى ؟
گایاردو:ــ واسه‏ چى مى‏مونم ؟
سوار:ــ من با این ‏اسب مى‏افتم ‏دوره، کارد میرفوشم. حالا اگه ‏این کارو نکنم چى پیش ‏میاد ؟
گایاردو:ــ مى‏پرسى چى پیش ‏میاد ؟
 
سکوت .
 
سوار:ــ دیگه باید نزدیکاىِ غرناطه ‏باشیم .
گایاردو:ــ راسى ؟
سوار:ــ چراغا رو نمى‏بینى ؟
گایاردو:ــ آره‏ آره ، مى‏بینم مى‏بینم.
سوار:ــ حالا تَرکِ اسبم سوارمیشى ؟
گایاردو:ــ یه ‏خورده بعد.
سوار:ــ بابا سوار شو دیگه. بجمب. باید پیش‏ از آفتاب برسیم… این کاردم بسون … همین‏جور مفتکى. یادگارى.
 
سوار گایاردو را کومک ‏مى‏کند که ‏سوار شود.
 
کوهِ روبه‏رو غرقِ شوکران و گزنه ‏است.
 
ـــــــــــــــــــــــــــــ
 
* عنوانِ ‏اصلى‏ىِ ‏قطعه ـ یعنى گفت‏وگو با آمر را ـ مترجم ‏تغییر داده ‏است.  آمرAmer  در اسپانیایى ‏به ‏معنى‏ىِ “تلخ” است‏ که ‏در این ‏شعر نامِ ‏اصلى‏ىِ ‏شخصِ‏ پیاده ‏بود. احتمالن براى ‏این‏که ‏گویاى خلق‏وخوىِ ‏او یا پیش‏گوىِ ‏سرانجامش‏ باشد. من، ‏نامِ گایاردوGaillardo  را برایش ‏برگزیدم چرا که ‏آمر، در ترجمه ‏نیز به ‏احتمالِ ‏بسیار، معناىِ ‏معادل‏ِ فارسى‏اش (امرکننده) را بر شخصیتِ وى ‏حاکم مى‏کرد. مترجم به ‌جز این، دخالت‏هاى ‏کم ‏و زیادِ دیگرى ‏نیز در ترجمه ‏کرده‏ است که ‏هر کدام ‏دلایلِ ‏خاص خود را دارد.
 
خواننده ‏تا پایانِ ‏قطعه ‏باید سوارِ آخرین ‏را مرگ‏ تلقى ‏کند. دستکارى‏هایى ‏ که ‏در برگردانِ ‏قطعه صورت‏ گرفته، به‏ تمامى ‏ناظر بر همین ‏هدف ‏بوده ‏است .

درباره‌ی احمد شاملو

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *